Moet een matras hard of zacht zijn?

Heel lang werd aangenomen dat een matras hard moest zijn. Dat is niet zo. Of beter, toch niet altijd zo. Te harde en zeker ook te zachte slaapsystemen zijn niet goed voor je rug. Of een matras hard of zacht moet zijn, hangt grotendeels van je lichaamsbouw. Ook je slaaphouding heeft beperkte invloed op deze keuze. Mensen die op hun rug of buik slapen, hebben dikwijls meer baat bij een iets steviger exemplaar. We leggen hieronder graag uit hoe dat precies zit.

Wat zijn de voor- en nadelen van een hard matras?

Harde matrassen hebben de volgende voor- en nadelen:

Voordelen van een hard matras:

• Ondersteuning voor zwaardere slapers: Biedt een stabiele basis en vergemakkelijkt het in- en uitstappen voor wie minder mobiel is.
• Hoge bewegingsvrijheid: Je zakt niet diep weg, waardoor draaien in bed nauwelijks moeite kost.
• Aangenaam voor buikslapers: Afhankelijk van het buikvolume voorkomt een stevig matras dat de onderrug hol trekt.

Nadelen van een hard matras:

• Piekdruk op gewrichten: Kan onaangename druk veroorzaken op de heupen en schouders, met pijn tot gevolg.
• Te weinig ondersteuning in de lenden: De onderrug holte wordt onvoldoende opgevuld (met name bij zijslapers).
• Rusteloze slaap: Door de hoge druk op het lichaam ga je ongemerkt (te) veel draaien en keren.
• Minder geschikt voor lichte slapers: Tenzij iemand opvallend lang is, geeft een hard matras te weinig mee.

Wat zijn de voor- en nadelen van een zacht matras?

Ook zachte matrassen hebben hun eigen plus- en minpunten:

Voordelen van een zacht matras:

• Conformerend gevoel: Het matras vormt zich nauwkeurig naar de contouren van je lichaam.
• Hoog comfort: Het geeft een ontspannen, “op een wolkje”-gevoel.
• Drukverlichting: Ontlast de schouders en heupen optimaal, wat ideaal is voor zijslapers.

Nadelen van een zacht matras:

• Slechte wervelkolomuitlijning: Het lichaam kan te diep doorzakken, wat leidt tot een verkeerde houding (banaanvorm).
• Onderrugklachten bij buikslapers: De heupen zakken te ver weg, waardoor de onderrug overstrekt raakt.
• Beperkte bewegingsvrijheid: Het zogenaamde hangmateffect maakt van houding veranderen zwaar en vermoeidheidverhogend.
• Warmte-ophoping: Door het grotere contactoppervlak met de huid voelt een zacht matras snel te warm aan.

Waar moet je op letten bij het bepalen van de hardheid?

Een stevig matras is niet per definitie beter dan een soepel exemplaar; dit hangt volledig af van jouw persoonlijke situatie. Houd rekening met de volgende factoren:

• Partner: Verschillen jij en je partner in gewicht, slaaphouding of voorkeur? Kies dan voor twee losse matrassen of een partnermatras (één grote hoes met twee individuele kernen). Zo hoeft niemand een ergonomisch compromis te sluiten.
• Lichaamsbouw: Je lengte, gewicht en lichaamsvorm bepalen hoe een matras aanvoelt. Zwaardere slapers hebben een steviger matras nodig om te voorkomen dat ze te diep wegzakken en hun bewegingsvrijheid verliezen. Lichtere slapers ervaren een hard matras juist als een ‘plank’, wat leidt tot drukpunten op schouders en heupen.
• Slaaphouding: Zijslapers hebben baat bij voldoende drukverlichting bij de schouders en heupen (vaak een soepeler matras). Rug- en buikslapers hebben meer baat bij een stevigere basis. Bedenk wel dat niemand de hele nacht stil ligt: we wisselen ongemerkt tot wel 40 keer per nacht van houding en nemen daarbij diverse (tussen)houdingen aan.
• Persoonlijke voorkeur (comfortvoorkeur): Comfort is subjectief en grotendeels een kwestie van gewoonte. Voelt een zachter matras voor jou simpelweg prettiger, ook al adviseren de richtlijnen iets anders? Kies dan voor jouw gevoel. Houd er wel rekening mee dat je lichaam 2 tot 4 weken nodig heeft om aan een nieuw matras te wennen.

Hoe wordt de stevigheid van een matras gemeten?

Als je een nieuw matras wilt kopen, is het natuurlijk belangrijk om er even op te liggen. Dit zegt veel over hoe hard of zacht het matras is, maar je kunt hiervoor ook kijken naar een letter met een cijfer. De stevigheid van matrassen wordt namelijk vaak gemeten op een schaal van H1 tot H4. Hieronder vind je een handig overzicht van de hardheden. Belangrijk is dat we een gemiddelde lichaamslengte in het achterhoofd houden. Want als je kleiner bent, verdeel je je lichaamsgewicht minder over je lengte dan wanneer je lang bent.

H1	H1 is het zachtst. Zo’n zacht matras is vooral geschikt voor zijslapers en mensen die tussen de 40 en 70 kilogram wegen.
H2	H2 is soepel maar biedt veel meer ondersteuning. Geschikt voor mensen die tussen 60 en 80 kilogram wegen.
H3	Een matras met hardheidsgraad H3 raden we aan voor slapers tussen de 75 en 100 kilogram.
H4	H4 is de stevigste hardheidsgraad en krijgt vaak de voorkeur van zwaardere mensen omdat hun lichaam meer ondersteuning nodig heeft. Weeg je meer dan 100 kilogram? Kies dan zeker voor H4.

Hoe weet je of je matras te hard of te zacht is?

Twijfel je over je huidige matras? Met deze snelle testen controleer je de stevigheid en staat van je bed:

1. Test op te hard: Ga op je rug liggen en schuif je hand tussen je onderrug en het matras. Gaat dit heel makkelijk en blijft er veel ruimte over? Dan is het matras te hard.
2. Test op te zacht / kuilvorming: Heb je het gevoel dat je in een banaanvormige kuil rolt of wegzakt? Dan is het matras te zacht of simpelweg doorgelegen.
3. Controleer op slijtage: Leg het matras (indien mogelijk zonder hoes) op de grond. Leg een recht voorwerp, zoals een borstelsteel, over de breedte van het matras. Zie je een ruimte tussen de steel en het matras? Dan is het matras doorgezakt en aan vervanging toe.

Let op: Als het matras op een bedbodem met schouderzone ligt, is een lichte inzinking bij de schouder- en heupzone vaak normaal. Dit noemen we contourvorming.

Moet een matras hard of zacht zijn: Veelgestelde vragen

Conclusie

Of je een hard of zacht matras moet kopen, hangt dus echt van je situatie af. We kunnen dit niet voor je bepalen. Je moet zelf bepalen wat je lekker vindt liggen. Neem vooral de tijd om matrassen uit te proberen in de winkel of kies voor een omruilgarantie of niet-goed-geld-terug product als je online koopt. Daarnaast moet je dus ook rekening houden met je lichaamsbouw en slaaphouding als je een nieuw matras wilt kopen. Vergeet bovendien niet om de voorkeuren van je partner mee te nemen bij het kopen van een hard of zacht matras! En onthoud dat een ervaren en professionele adviseur je dikwijls nuttige tips kan geven.