Het kiezen van een nieuwe matras voelt vaak als een onmogelijke opgave. Matras kiezen bij rugklachten? Is “hard” beter voor de rug, of is “zacht” juist comfortabeler? En wat moet ik kiezen als ik nu al rugklachten heb? Speelt mijn slaaphouding een rol? Is er een bepaald type matras dat beter is?
Ergonomische slaapsystemen trachten de slaapomgeving aan te passen aan de slapende mens. Dankzij het optimaliseren van het gehele slaapsysteem verbeter je gezondheid, comfort en welzijn. Het ergonomische antwoord ligt in de balans tussen twee belangrijke begrippen: conformiteit en stabiliteit.
In deze blog leggen we uit hoe je door de marketingtaal heen kijkt en een matras vindt dat écht bij jouw lichaam past. Maar let op! Het is slechts een onderdeel van een groter geheel. Ergonomisch slapen is niet enkel “liggen op een goede matras”, maar liggen in een slaapsysteem dat volledig is afgestemd op jouw unieke lichaamsbouw. Dus kijk ook goed naar bedbodem en hoofdkussen!
Wat betekenen conformiteit en stabiliteit wanneer je een matras kiest?
Conformiteit: regenjas of maatpak?
Wanneer we praten over hoe “lekker” een matras ligt, hebben we het vaak over conformiteit. Dit begrip beschrijft hoe nauwkeurig de matras de vormen van jouw lichaam volgt.
- Lage conformiteit: Vergelijk dit met een stijve regenjas; hij blijft rechtstaan, ongeacht wie hem draagt. Op een matras voelt dit als een harde plank waarbij je schouders worden platgedrukt en je onderrug “zweeft”.
- Hoge conformiteit: Dit is als een maatpak of een stretch shirt; het volgt precies de contouren van je taille, schouders en heupen.
Stabiliteit: de draagkracht
Stabiliteit gaat over de hardheid of weerstand van de matras. Dit bepaalt hoe diep je in de matras wegzakt bij een gelijke belasting. Daarom hebben zwaardere mensen doorgaans baat bij een hogere stabiliteit (hardere matras) om te voorkomen dat ze te diep wegzakken.
Zonder voldoende stabiliteit ontstaat het hangmateffect: je zakt door als een banaan, wat zwaar is voor je spieren en tussenwervelschijven en je mogelijk rugpijn bezorgt.
De samenwerking: waarom je beide nodig hebt?
Het geheim van een goed matras is de combinatie. Om het snel samen te vatten: hardheid bepaalt of je rug correct ondersteund wordt, conformiteit bepaalt hoe lekker dat aanvoelt. De ideale match ontstaat wanneer de matras hard genoeg is om je te ondersteunen, en terzelfdertijd soepel genoeg is om je lichaamsvorm aan te nemen.
Laat je niet van de wijs brengen! Want persoonlijke gewenning komt vaak roet in het eten gooien. Omdat je gewend bent aan jouw matras, is het kiezen van een gelijkaardig model daarom niet altijd de juiste keuze. Soms ontstaat er ook een overdreven focus op hardheid omdat je huidige, te vervangen, matras te veel steun heeft verloren.
Wat je moet weten over je rug en het meest kritieke moment tijdens je slaap!
Waarom je rug een “spons” is?
Om te begrijpen waarom de juiste matras essentieel is, moeten we naar de rug kijken. Je wervelkolom heeft een natuurlijke S-vorm. Tussen je 24 wervels zitten tussenwervelschijven die fungeren als schokdempers.
Gedurende de dag worden deze tussenwervelschijven door je lichaamsgewicht, als het ware, platgedrukt. ’s Nachts, wanneer de druk ten opzichte van overdag sterk daalt, vullen ze zich weer met vocht, net als een spons. Dit is de reden dat je ’s ochtends tot wel 2 centimeter langer bent dan ’s avonds!
Het kritieke moment: REM-slaap
Tijdens de REM-slaap gebeurt er iets speciaals! Om je tijdens het dromen te beschermen treedt atonia op: je spierspanning daalt naar bijna nul. Op dat moment moet de matras de stabilisatiefunctie van je spieren volledig overnemen.
Wat als je matras dat onvoldoende doet? Dan moet je lichaam “werken” door te woelen of spierspanning op te bouwen, waardoor het herstel van de tussenwervelschijven wordt belemmerd.
Hoe herken je een verkeerde match?
Je lichaam geeft duidelijke signalen af wanneer de balans tussen hardheid en conformiteit niet klopt:
| Signaal | Mogelijke oorzaak | Gevolg |
| Ochtendstijfheid |
Matras is te hard. |
Tussenwervelschijven kunnen niet optimaal vocht opnemen. |
| Zeurende pijn onderrug |
Matras is te zacht (hangmateffect). |
Gewrichtsbanden komen o.a. onder enorme rek te staan. |
| Veel woelen en draaien |
Matras is te hard. |
Bloedvaten en zenuwen worden afgekneld; je hersenen geven een “draai-signaal”. |
| Prikkelingen in armen/benen |
Tekort aan conformiteit. |
Te hoge piekdruk op gewrichten en beknelde zenuwen. |
Hoe kies je de passende matras bij rugklachten?
Klinkt bovenstaande logisch? Maar denk je nu: ‘wat heb ik daar allemaal aan?’ Hoe kan ik dat nu zelf praktisch aanpakken wanneer ik op zoek ga naar een nieuwe matras kiezen bij rugklachten? Uiteraard ga je best op zoek naar een slaapspeciaalzaak met een goed advies. Echter beter goed voorbereid…
De “maatpak” test (Conformiteit)
Ga op de matras liggen in je favoriete slaaphouding en let op de volgende punten:
- Voel ik dat de matras de holte van mijn onderrug of taille volledig opvult?
Dit is cruciaal voor de ondersteuning van de natuurlijke S-curve. - Worden mijn schouders en heupen comfortabel opgenomen door de matras?
Deze breedste punten moeten kunnen wegzakken. - Voel ik ergens een duidelijke tegendruk?
Let specifiek op drukpunten bij de schouders of heupen; dit zijn plekken waar de piekdruk te hoog kan zijn. - Is dit een “regenjas” of een “maatpak”?
Voelt de matras stijf aan (lage conformiteit) of volgt hij precies mijn contouren (hoge conformiteit)?
De “draagkracht” test (Stabiliteit)
Stabiliteit zorgt ervoor dat je wervelkolom recht blijft, ook wanneer je spieren volledig ontspannen:
- Lig ik “op” de matras of zak ik er bodemloos in weg?
Te diep wegzakken veroorzaakt het schadelijke “hangmateffect”. - Kan ik gemakkelijk omdraaien?
Een goede matras moet beweging faciliteren, niet blokkeren. - Voelt de matras stevig genoeg om mijn gewicht te dragen zonder dat ik doorbuig als een banaan?
Dit is essentieel voor de bescherming van je tussenwervelschijven
Conclusie – Matras Kiezen bij rugklachten?
Hoewel een goede ondersteuning van de S-curve belangrijk is, is het menselijk lichaam geen machine. Wetenschappers nuanceren tegenwoordig de focus op een “perfecte” houding; pijn wordt ook beïnvloed door stress, conditie en slaaptekort. Dit past in het zogenaamde ‘biopsychosociaal model’. Een gezond lichaam is flexibel en past zich aan. Matras kiezen bij rugklachten? De beste matras is er een die beweging gemakkelijk toelaat en waarbij jij je zowel gesteund als comfortabel voelt.
Lees verder: Matras kiezen bij rugklachten? Tips voor het beste matras
